حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ واجب شده بر ايشان عذاب فِي أُمَمٍ در ضمن جمعى يا با جمعى از كفار كه قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ بتحقيق گذشته‌اند پيش از ايشان مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ از ديوان و آدميان إِنَّهُمْ بواسطهء آنكه اين منكرين بعث كانُوا خاسِرِينَ بودند زيان كار ان . اولئك الذين خبر و الذى قال است و اگر چه ما صدق و الذى شخص واحد است اما چون شامل كثيرين و در حكم جنس است و جنس در حكم جمع بنا برين اولئك جمع و الذى مفرد واقع شده . صاحب كشاف گفته « قيل نزلت فى عبد الرحمن بن ابى بكر قبل اسلامه و يشهد لبطلانه ان المراد بالذى قال جنس القائلين لذلك و ان قوله : الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ هم اصحاب النار و عبد الرحمن كان من افاضل المسلمين : انتهى هذياناته و انا اقول : عبد الرحمن كأبيه و اخته كان من اكابر الذين حق عليهم القول » وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا و مر هر يك از آنهايى را كه مذكور شدند از مؤمنين بر ره و كافرين فجره درجاتست و منازل از جزاى آنچه بجا آورده‌اند ، درجات ابرار در عليين و درجات فجار دركاتست در سجين . اگر چه اطلاق درجات براى مؤمنين نيكوكار مىكنند اما در اينجا كه اطلاق به آن براى اهل شرك و كفر نيز شده بواسطهء تغليب مثيب بر مذنب يا ثواب بر عقابست و بعضى گفته‌اند كه و لكل درجات اينمعنى دارد كه : و لكل مطيع درجات ثواب . و بهر تقدير حق سبحانه و تعالى براى همه درجات و منازل مقرر كرده كه تا ايشان در آن منازل قرار گيرند وَ لِيُوَفِّيَهُمْ أَعْمالَهُمْ و تا تمام گرداند براى ايشان جزاى اعمال ايشان را بنا برين ترجمه ، ليوفيهم معطوفست بر امر مقدر و تقدير كلام چنين است كه « لكل درجات مما عملوا ليستقروا فى منازلهم و ليوفيهم اعمالهم » وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ و ايشان ستم ديده نشوند بنقصان ثواب و بزيادتى عقاب وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ و گفته شود روزى كه عرض كرده شوند آنانى كه كافر شدند بر آتش دوزخ يعنى گويند بكافران وقتى كه ايشان را تعذيب به آتش مىكنند أَذْهَبْتُمْ صرف گرديد طَيِّباتِكُمْ چيزهاى لذيذ خود را